Nằm cách thành phố Hồ Chí Minh gần 70km về hướng Tây Bắc có một địa danh rất nổi tiếng đó là Địa đạo Củ Chi, một di tích lịch sử gắn liền với những chiến công vang dội của quân và dân ta trong những năm chiến tranh khốc liệt. Được xây dựng dưới những tán cây rừ, Địa đạo Củ Chi vừa là căn cứ địa vững chắc của Khu uỷ Quân khu Bộ tư lệnh Sài Gòn – Gia Định, của Huyện uỷ và nhân dân Củ Chi, vừa là thế trận đánh giặc có một không hai trên thế giới, rất độc đáo, linh hoạt luôn biến hoá khôn lường đã góp phần không nhỏ vào công cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, thống nhất đất nước. Ngày nay, khu di tích này đã trở thành một điểm tham quan du lịch hấp dẫn, lý thú và cũng là điểm đến quen thuộc giúp cho bao thế hệ trẻ hiểu biết thêm về lịch sử đánh giặc oai hùng của cha ông ta.

Mô hình địa đạo Củ Chi.

Không mang dáng vẻ kỳ vĩ và hoành tráng như các kỳ quan tầm cỡ thế giới nhưng khu di tích Củ Chi cũng thật sự vĩ đại với một quần thể các công trình được thiết kế công phu bao gồm địa đạo Bến Đình, địa đạo Bến Dược, vùng giải phóng, đền Bến Dược, nhà văn bia… tái hiện và trưng bày nhiều hiện vật, hình ảnh về sinh hoạt của quân và dân Củ Chi trước, trong và sau cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 

Địa đạo bến Đình và Địa đạo bến Dược là những công trình độc đáo với hệ thống đường hầm được đào sâu trong lòng đất bao gồm nhiều tầng, nhiều ngõ ngách như những mạng nhện chằng chịt có tổng chiều dài lên đến hàng trăm km. Trong hầm có đầy đủ cả nơi ăn chốn ở, nơi hội họp, nơi chỉ huy chiến đấu… và cũng được chia thành từng phòng chức năng như hầm tư lệnh trưởng, hầm y tế, phòng ăn, giếng nước… Độc đáo nhất vẫn là bếp ăn Hoàng Cầm, được thiết kế rất khéo léo giúp cho khói bếp được lọc qua nhiều lớp để đến khi thoát ra bên ngoài chỉ còn là một làn khói bay là là mặt đất khiến cho máy bay địch từ trên cao không thể nào phát hiện ra. Được tận mắt chứng kiến và tham quan những công trình trong lòng đất, du khách sẽ không thể không cảm thấy cảm phục và tự hào trước sự thông minh, sáng tạo và lòng dũng cảm, kiên cường của những người con nơi “ đất thép thành đồng” Củ Chi. Đây cũng là biểu tượng của nghệ thuật quân sự độc đáo của chiến tranh nhân dân. Dựa vào hệ thống đường ngầm, các công sự, chiến hào, chiến sĩ và đồng bào Củ Chi đã chiến đấu vô cùng anh dũng, lập nên những chiến công thần kỳ, khiến cho giặc Mỹ vô cũng khiếp nhược khi vấp phải trận địa giống như những “ ma trận” này. 

Hố chông

Bếp Hoàng Cầm

Lối đi trong rừng.

Ngoài hệ thống các đường hầm còn có những công trình tái hiện vùng giải phóng Củ Chi. Khu giải phóng được chia ra làm nhiều vùng như vùng giải phóng, vùng tranh chấp, vùng trắng, vùng bị tạm chiếm (ấp chiến lược)… Tất cả đều thể hiện rất sinh động quang cảnh làng quê Củ Chi trước chiến tranh với vườn cây trái xum xuê, bốn mùa sai trĩu quả; cảnh sinh hoạt của người dân như cảnh phơi lúa, cảnh vót chông, cảnh xay lúa giã gạo, cảnh trồng trọt, cảnh lớp học, cảnh họp chợ… Bên cạnh đó là những hình ảnh tái hiện lại cảnh tượng của chiến tranh như cảnh tàn phá của bom đạn Mỹ, mô hình ấp chiến lược mà Mỹ và tay sai áp dụng để kiểm soát dân cư, cảnh trai gái đi tòng quân đánh giặc… Du khách cũng sẽ được tận mắt nhìn thấy cảnh tái hiện rất sinh động những hố chông, những loại vũ khí được quân và dân Củ Chi sáng tạo ra mặc dù vô cùng thô sơ nhưng cũng rất hiệu quả. Hiện nay cũng còn lại rất nhiều chứng tích của chiến tranh ở nơi đây như những hố bom B52, vỏ bom bi, xác máy bay trực thăng, xác xe tăng của Mỹ… khiến cho người xem phần nào cảm nhận được sự khốc liệt của một thời khói lửa. 

Không chỉ tham quan khu di tích, du khách cũng có thể tham gia tiêu khiển bắn súng ở khu vực bắn súng thể thao và ghé chân nghỉ ngơi, thưởng thức những món ăn đặc sản của Củ Chi tại nhà hàng Địa đạo Củ Chi được xây dựng giữa không gian thoáng mát, bên dòng sông Sài Gòn thơ mộng.

Đến Củ Chi, du khách đừng quên ghé thăm đền Bến Dược, ngắm nhìn cổng tam quan, nhà văn bia, toà tháp 9 tầng và ngôi điện chính có đặt 632 tấm đá hoa cương khắc tên của 44.357 người con của tổ quốc Việt Nam đã chiến đấu và anh dũng hy sinh trên chiến trường Sài Gòn – Chợ Lớn - Gia Định. Tầng hầm của ngôi đền còn là nơi trưng bày hình ảnh, hiện vật, mô hình, sa bàn… thể hiện cuộc sống chiến đấu của người dân Củ Chi. Với kiến trúc truyền thống rất đẹp, hài hòa với khung cảnh thiên nhiên, đền Bến Dược là công trình độc đáo của khu di tích, được xây dựng lên từ nguyện vọng tha thiết của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Một loại chông được dùng trong chiến tranh.

Những xác bom còn sót lại tới ngày nay.

Hàng chục năm trôi qua kể từ khi chiến tranh kết thúc, hôm nay người dân Củ Chi đã được sống dưới một bầu trời hoà bình tự do, nhưng những di tích lịch sử hùng tráng vẫn còn đó như nhắc nhở những thế hệ mai sau nhớ đến quá khứ oanh liệt của một vùng đất, của những con người gan dạ, bền bỉ và kiên cường. Chính vì lẽ đó mà tất cả những du khách đã từng đặt chân đến đây, dù là những chính khách lớn trên thế giới hay chỉ là một người bình thường, cũng đều có chung một niềm kính phục đối với mảnh đất và một dân tộc anh hùng.

Sưu tầm